Deel 57: Werken voor SABIC in Riyadh/Saudi Arabia

Week: 23 - 30 augustus

Thema: Focus op (afwijkend?) gedrag

In hun reacties op aflevering 56 hebben Juni Daalmans en Wil Louwers de volgende vragen gesteld.
• Kun je wat meer uitleg geven over het enerzijds vasthouden aan regels en anderzijds eenzijdig afspraken wijzigen of deadlines overschrijden?
• Wat is de positie van ouderen en gehandicapten?
• Waarom zijn er veel gebouwen in spiegelbeeld gebouwd?

Juni en Wil dank voor jullie vragen; hoewel het niet steeds eenvoudig is om ze te beantwoorden. Om met de laatste en eenvoudigste vraag te beginnen. Wil, eerlijk gezegd heb ik niet zoveel oog voor architectuur, dus het is mij niet opgevallen dat er in veel gebouwen een spiegelbeeld zit. Navraag leert mij dat er geen specifieke redenen zijn voor deze bouwstijl; waarbij ik moet aantekenen dat de door mij geraadpleegde personen geen bouwkundigen zijn. Diverse malen krijg ik te horen: “Just a nice design”. Dus laten we het erop houden dat er geen diepere motieven aan ten grondslag liggen. Wellicht had je een spannender antwoord verwacht, maar helaas. De volgende keer kom ik terug op je vraag over ouderen en gehandicapten. Een interessant cultuuraspect van de Saudische samenleving.

Waarom houden mensen zich wel of niet aan regels in een gezagsgetrouwe cultuur? Juni, dat lijkt mij echt voer voor psychologen, maar het zal wel juist vanwege die achtergrond zijn dat je de vraag stelt. Als ervaringsdeskundige kan ik wel enkele gedachten delen. Eerst echter even naar de theorie.
De culturele verschillen tussen Nederland en Saoedi Arabië zijn enorm. Prof. Geert Hofstede beschrijft in zijn boek “Allemaal Andersdenkenden”, diverse cultuur-aspecten van een groot aantal landen en vergelijkt deze.
http://www.hetbegintmettaal.nl/wp-content/uploads/2013/10/Geert-Hofstede_Uittreksel.pdf

Enkele van de aspecten hebben te maken met “wel / niet- volgen-van-regels:
Machtafstand – het betreft de maatschappelijke ongelijkheid en mate van hiërarchie; dat kan bijvoorbeeld betrekking hebben op verhoudingen in arbeidsorganisaties, maar ook in het gezin. Minder machtigen zijn sterk afhankelijk en zullen niet snel naar eigen inzicht handelen. Deze afstanden zijn in Saudi Arabia groot en dus is de score hoog; voor Nederland is deze laag.
Onzekerheidsvermijding - door regelgeving, formele procedures en rituelen probeert men de angst voor het onzekere; voor alles wat anders is; ook afwijkend gedrag; weg te nemen. Hoog scorende landen hebben de neiging alles onder controle te willen hebben, waar laag scorende zaken wat meer op zich af laten komen. Saoedi Arabië scoort hoog en Nederland gemiddeld.
Toegeeflijk vs. Terughoudendheid - Toegeeflijkheid staat voor een samenleving welke mensen redelijk vrij laat om te genieten van het leven en om plezier te maken. Terughoudendheid onderdrukt de bevrediging van behoeften door middel van strenge sociale normen. Je kunt de verschillen tussen Nederland en het Kingdom wel ongeveer invullen.

Tot zover de meer theoretische kant van het verhaal; nu wat praktische gedachten.
Afgelopen weekend was ik in een lunchroom (hierover later meer) en plotseling klonk er op de achtergrond een beschaafd instrumentaal muziekje. Zo verrassend, dat mijn brein het meteen registreerde. Wat is dat? Muziek in een openbare gelegenheid in Riyadh? Dat heb ik nog niet meegemaakt. Kennelijk wordt hier afgeweken van de ongeschreven (?) regel dat het leven niet te frivool moet worden. Wat heeft degene die besloot om een deuntje te laten horen bewogen? Ik heb het niet gevraagd, dus dan maar enkele aannames.
Wilde hij / zij (?) de klanten meer gezelligheid bieden? De sfeer verder opvrolijken? Het eigen humeur opvrolijken? Meer leven in de brouwerij brengen? Risicootje nemen; wat spanning creëren door grens op te zoeken van de “Toegeeflijkheid / Terughoudendheid”? Beetje provoceren? Al lijkt dat laatste mij hier niet zo verstandig. Of tartte hij/zij de “Onzekerheidsvermijding” door te laten zien dat je met (on-)geschreven regels niet alle gedrag onder controle kunt hebben?
Of een overmoedig geworden ondernemer die vanwege het succes van de zaak wat onafhankelijker durft te denken en minder last heeft van de hiërarchie dan de medewerker in een bedrijf die carrière wil maken?
Allemaal redenen waarom je van een afgesproken (met wie?) of opgelegde regel, zou kunnen afwijken.

Inherent aan het mens-zijn is het opzoeken van grenzen. Dat gebeurt overal en hier is dat niet veel anders. Iets doen wat niet mag is spannend en zeker als je al in een keurslijf zit en er niet veel “excitement” is (Western Thinking?), dan wil je wel eens wat. Ergens moet je afleiding zoeken; ergens wil je uit de band springen.
Het verkeer is zo’n uitlaatklep. “Blik op de weg” zou avondvullende programma’s kunnen maken met voorbeelden waar men voortdurend regels negeert en met gedrag dat verre van veilig is. Niet zelden met een zeer hoge prijs, want verkeer is doodsoorzaak nummer 1!

Iets anders is het als je carrière wilt maken. Saudi’s die gestudeerd hebben, willen allemaal manager worden en snel stijgen in een bureaucratie betekent dat je je moet voegen naar de regels. Achtergronden; positie en omstandigheden bepalen volgens mij in welke mate je ruimte krijgt om af te wijken. Mogelijk is er sprake van sterke relaties c.q. van onzichtbare bescherming door meer machtigen; “wasta”; waardoor er enige ruimte is om af te wijken.
Van belang is ook dat je vragen en/of opdrachten en/of afspraken goed kunt “lezen”. Is iets echt urgent en belangrijk of heb je de indruk dat het morgen “weer over is”? Bij tijd en wijle wordt er sterke druk uitgeoefend om iets te doen, maar de praktijk leert dat deze zaken niet altijd consistent zijn en soms ook weer snel verdwijnen. Stel je zelf de vraag of er wel een duidelijke afspraak is. Als men er niet zeker van is of iets geleverd kan worden, wordt dat overigens niet snel openlijk kenbaar gemaakt en in “onze” ogen worden de deadlines overschreden. Het omgekeerde kan echter ook aan de orde zijn. Men zegt te kunnen leveren, want “in-het-openbaar-zeggen-dat-iets-niet-kan” is not done. Dat betekent soms pas op het laatste moment duidelijkheid of afspraken worden nagekomen.

Juni, misschien heb je nu nog veel meer vragen, maar dan stel ik voor dat we begin 2015 maar eens samen koffie drinken. Van die toezegging wil ik trouwens niet afwijken. Bij deze!

In de aanhef sprak ik over “de lunchroom”. Op zaterdagmorgen kwam ik met collega Fred en zijn gezin in “Café Bateel” terecht; op Tahlia Street; de Champs-Élysées van Riyadh. Mocht je in Riyadh komen, bij deze de link: http://www.bateel.com/05_05_cafe_menu.php
Qua uitstraling is deze zaak Champs-Élysées waardig; een zeer exclusieve koffie-gelegenheid waar chocolaatjes zijn uitgestald als "Rolexen" en de klandizie overwegend bestaat uit de meer liberale upper class. Kennelijk is deze doelgroep voldoende “Onzekerheidvermijdend” en rijp voor hét muziekje. De dames dragen een hoofddoek en zijn geen van allen volledig gesluierd. Helaas zijn de omstandigheden nog niet zodanig liberaal dat ik een foto kan maken met de zojuist gekochte lens. Dus maakt Bev met haar iphone een paar kiekjes. Thanks Bev. They are on the blog!
Bij het betreden en het verlaten van de zaak wordt de deur voor je open gehouden; word je hartelijk gegroet, ook al heb je enkel heerlijke koffie gedronken en genoten van een tongstrelend gebakje. Samen ongeveer € 10,=; voor Saudische begrippen aan de prijs.

Het verdient herhaling, evenals het bezoek aan de fotograaf dat hieraan vooraf ging. Fred, een verwoed amateur fotograaf; evenals de rest van het gezin; adviseerde me om een 70-300 millimeter lens te kopen om meer te kunnen focussen. Inmiddels heb ik honderden foto’s gemaakt en op enig moment voel je toch dat er iets ontbreekt. Ik kwam hierover met hem aan de praat en ben onder de indruk geraakt van zijn professionaliteit van de apparatuur en de foto’s. Hij is gespecialiseerd in wildlife en Bev in portretten. Ze nemen me mee naar een fotozaak en meteen is duidelijk dat ze daar kind aan huis zijn. De verkoper heeft een eitje, want we weten precies wat we willen en de lens is op voorraad. Dus heeft hij veel tijd om mijn camera toe ontdoen van alle zandkorreltjes. Of zou de (machts-)afstand tussen uitstekende klanten en de verkoper zodanig groot zijn, dat hij zich genoodzaakt voelt deze service te verlenen? Wie weet? Voor mij was het een in alle opzichten geslaagde zaterdagochtend.